Jak obliczyć prędkość?
W ruchu jednostajnym ciało porusza się ze stałą prędkością, więc wystarczy podzielić przebytą drogę przez czas: v = s / t. Jednostka wyniku zależy od jednostek danych: kilometry podzielone przez godziny dają km/h, a metry przez sekundy – m/s. Kalkulator przelicza dane automatycznie i pokazuje wynik w obu jednostkach.
Jeśli ruch nie był jednostajny (np. jazda z postojami), ten sam wzór daje prędkość średnią na całym odcinku.
Przykłady obliczeń
Podróż samochodem. Trasa 120 km zajęła 1,5 h. Prędkość średnia: v = 120 / 1,5 = 80 km/h. W m/s: 80 / 3,6 ≈ 22,22 m/s.
Bieg na 10 km. Biegacz pokonał 10 km w 50 minut, czyli w 50/60 h. v = 10 / (50/60) = 12 km/h ≈ 3,33 m/s. Odpowiada to tempu 5:00 min/km – biegacze częściej posługują się właśnie tempem, które policzysz w kalkulatorze tempa biegu.
Sprint na 100 m. Czas 12,5 s oznacza v = 100 / 12,5 = 8 m/s, czyli 8 · 3,6 = 28,8 km/h.
Jednostki prędkości
W układzie SI prędkość wyrażamy w metrach na sekundę (m/s). W ruchu drogowym używa się km/h. Zależność między nimi: 1 km/h = 1000 m / 3600 s, więc 1 m/s = 3,6 km/h.
| Przykład | km/h | m/s |
|---|---|---|
| Spacer | 5 | 1,39 |
| Jazda na rowerze | 18 | 5 |
| Teren zabudowany | 50 | 13,89 |
| Autostrada w Polsce | 140 | 38,89 |
Prędkość, droga i czas
Ze wzoru v = s / t łatwo wyznaczyć pozostałe wielkości: drogę s = v · t oraz czas t = s / v. Przykład: na pokonanie 300 km z prędkością średnią 80 km/h potrzeba 300 / 80 = 3,75 h, czyli 3 godziny i 45 minut. Drogę policzysz w kalkulatorze drogi w ruchu jednostajnym, a jednostki długości zamienisz w przeliczniku długości.
Pułapka: prędkość średnia to nie średnia prędkości
Kierowca przejechał 60 km z prędkością 60 km/h (1 h), a kolejne 60 km z prędkością 120 km/h (0,5 h). Prędkość średnia nie wynosi (60 + 120) / 2 = 90 km/h, lecz całkowita droga przez całkowity czas: 120 km / 1,5 h = 80 km/h. Dłużej jechał wolniej, więc wolniejszy odcinek ma większą „wagę”. Zawsze licz prędkość średnią jako v = scałk / tcałk.
Kalkulator przyjmuje czas w godzinach, minutach lub sekundach, więc nie musisz samodzielnie zamieniać jednostek – wpisz np. 50 minut zamiast 0,8333 h.